Het Nederlands zit vol reisverhalen
In vrijwel elke Nederlandse zin duiken woorden op die ooit ergens anders zijn begonnen. Via handel, religie, wetenschap, migratie of kolonisatie kwamen ze in onze taal terecht. Dat maakt het Nederlands rijk aan woorden, maar ook toegankelijk. Wie een andere taal spreekt, herkent vaak al veel woorden in het Nederlands. En andersom hebben Nederlandstaligen ongemerkt al een basis om andere talen te leren.
In dit artikel ontdek je hoe acht talen hun sporen hebben achtergelaten in het Nederlands.
1. Latijn, taal van de kerk en de wetenschap
Als taal van de kerk, universiteit en wetenschap heeft het Latijn diepe sporen achtergelaten in het Nederlands. Tot ver in de 19e eeuw werd het gebruikt in academische kringen en het recht. Zonder Latijn geen agenda, universiteit, laboratorium, recept of status.Latijn voegde vooral abstracte, formele woorden toe aan het Nederlands.
Wist je dat agenda in het Latijn letterlijk betekent: “dingen die gedaan moeten worden”? Het is dus eigenlijk een werkwoordsvorm, geen zelfstandig naamwoord.
Regina Coeli
Ook de naam Regina Coeli komt uit het Latijn. Het betekent 'Koningin van de hemel'. Het klooster van de zusters die ons taleninstituut oprichtten, heette Regina Coeli. Dat werd ook de naam van het taleninstituut. We heten nog steeds zo, ook al noemen mensen ons vaak 'de Nonnen van Vught'.
2. Een vleugje prestige en elegantie met Frans
Eeuwenlang was het Frans de taal van de adel, het bestuur en de cultuur. Vooral in het zuiden van de Lage Landen spraken mensen vloeiend Frans. In de noordelijke provincies werd de taal gebruikt in de diplomatie, kunst en mode.
De Franse invloed gaf het Nederlands woorden zoals lingerie, etage, façade of enquête. Misschien begon je ochtend wel met een croissant, schreef je een rapport of reserveerde je een tafel in een restaurant. Frans is nooit ver weg in het Nederlands.
3. Diepgang met Duits
Het Duits ligt taalkundig dicht bij het Nederlands. Maar het zijn vooral de cultuur, filosofie en psychologie die ervoor zorgden dat het Nederlands werd verrijkt met Duitse woorden. Denk aan woorden als schadenfreude, zeitgeist, gemütlich en kitsch.
Opvallend is dat Duitse leenwoorden vaak hun spelling behouden, compleet met umlauts zoals überhaupt?
Frans als voertaal
Bij Regina Coeli was Frans lange tijd de voertaal. Dat komt omdat de congregatie afkomstig is uit Noord-Frankrijk. Pas in 1957 werd Nederlands de voertaal bij de Nonnen van Vught. Nu hebben we nog een heel actieve Franse sectie die iedereen deze prachtige taal kan leren.
4. Het Italiaans bracht muzikaliteit
In de renaissance keken kunstenaars en denkers vol bewondering naar Italië. Via muziek, architectuur en theater kwamen Italiaanse woorden het Nederlands binnen. Opera, piano, scenario, fresco, terrazzo en cappuccino zijn voorbeelden van Italiaanse woorden die het Nederlands hebben verrijkt op het gebied van muziek, kunst, interieur en eten. Italiaanse woorden klinken als kunst op zichzelf, en dat is precies waarom ze het zo goed doen in onze taal: ze voegen stijl toe.
5. Smaak en strijd in het Spaans
Tijdens de 16e en 17e eeuw waren de Spaanse invloeden groot, niet alleen vanwege het bestuur over de Lage Landen, maar ook door wereldwijde handel en kolonisatie. Het Spaans gaf ons woorden als siësta, guerrilla, patio, chocolade en tortilla. Veel van deze woorden draaien om cultuur, conflict of exotische smaken. Sommige Spaanse woorden bereikten ons trouwens via omwegen, bijvoorbeeld via het Frans of het Engels.
Wist je dat het woord guerrilla letterlijk ‘kleine oorlog’ betekent? Het is een verkleinwoord van guerra (oorlog), en werd voor het eerst gebruikt tijdens de Spaanse onafhankelijkheidsstrijd tegen Napoleon.
6. Arabisch, van koffie tot algebra
Via middeleeuwse wetenschap, handel en kruistochten kwamen Arabische woorden Europa binnen. Het Arabisch leverde woorden op in domeinen als astronomie, geneeskunde, wiskunde en handel. Denk aan algebra, admiraal, tarief en magazijn, vaak via tussenstappen in het Spaans of Latijn.
Veel alledaagse woorden in het Nederlands hebben Arabische wortels, ook als je het niet meteen ziet. Suiker, koffie en alcohol zijn daar bekende voorbeelden van. Het voorvoegsel al- (zoals in algebra) betekent simpelweg “de”.
7. Thuis in de Nederlandse keuken, het Indonesisch
De Nederlandse aanwezigheid in Indonesië (van de 17e tot de 20e eeuw) liet aan beide kanten duidelijke sporen achter in cultuur en taal. De invloed van het Maleis en andere lokale talen vinden we vooral terug in de eetcultuur en het dagelijks leven.
Saté, nasi, sambal, toko, pisang, amok, batik... ze zijn zó ingeburgerd dat we nauwelijks nog stilstaan bij hun oorsprong.
Wist je dat het woord toko in Indonesië gewoon ‘winkel’ betekent, maar in Nederland bijna synoniem is geworden voor een Indonesische eetwinkel?
8. Het Engels, nog niet zo lang wel erg krachtig
De Engelse invloed op het Nederlands is nog maar jong, maar absoluut niet te missen. Sinds de twintigste eeuw - vooral na de Tweede Wereldoorlog -overspoelen Engelse woorden het Nederlands via popcultuur, technologie, wetenschap en business. Laptop, meeting, feedback, app, browser... we gebruiken ze dagelijks, vaak zonder ze te vertalen of aan te passen.
Engels beïnvloedt niet alleen de woordenschat, maar ook de manier waarop we zinnen bouwen en praten. Code-switching (bijvoorbeeld “ik had een call met haar”) is inmiddels doodnormaal.
Taal is nooit af
Het Nederlands is een levend geheel van invloeden. Elk leenwoord draagt iets mee: prestige, kennis, emotie, smaak of geschiedenis. En dat proces gaat gewoon door. Jongeren gebruiken volop woorden uit het Engels, Arabisch, Sranantongo, Turks en andere talen in hun dagelijks taalgebruik. Wat vandaag straattaal is, kan morgen algemeen Nederlands worden.
Wie Nederlands leert, leert dus méér dan alleen een taal. Je raakt vertrouwd met lagen van cultuur, macht en verbinding.
Maak ook een reis in de taal
Je leest het. In het Nederlands zitten veel haakjes naar andere talen. Dat maakt het makkelijker om een vreemde taal te leren. Hoe jong of oud je ook bent!
Wij helpen je er graag bij!
Bekijk de taaltrainingen van Regina Coeli
Meer over de Nederlandse taal en cultuur
Wat zegt een bakkie koffie over Nederland? Meer dan je denkt
Een ‘bakkie doen’ is een typisch Nederlandse uitdrukking die je snel oppikt als je in Nederland woont of werkt. Maar wist je dat het bakkie veel meer is dan een kop koffie? Het biedt een klein inkijkje in de Nederlandse cultuur.
Is Nederlands jouw struikelblok?
Nederland is qua taal een makkelijk land om als expat te wonen. Met Engels en een basiskennis van het Nederlands kun je je hier prima redden. Tot het moment dat je merkt dat je niet verder komt...
E-mails schrijven waar mensen blij van worden
Een e-mailtje heb je over het algemeen zo geschreven en verzonden. Vandaar dat je mailbox ook zo snel volloopt. En dat levert frustraties op, want een mailbox wordt vaak een vergaarbak van allerlei taken, informatie en verzoeken. In dit artikel lees je hoe jij ervoor kunt zorgen dat jouw e-mails helder zijn en niet blijven rondzweven in de mailbox van de ontvanger. Dan krijg jij sneller antwoord en zal de ontvanger ernaar uitkijken om jouw mails te lezen!